ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΙΣΣΑΒΟΥ (ΚΙ ΑΛΛΑ...)

                                   ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ(ΣΥΝΕΧΕΙΑ)

Η περιοχή, μαζί με τα στενά των Τεμπών, βρισκόταν στα όρια ανάμεσα στη θεσσαλική Πελασγιώτιδα (περιοχή πεδιάδας της Λάρισας), την Περραιβία (περιοχή του θεσσαλικού Ολύμπου–Ελασσόνας) και την χώρα των Μαγνήτων, η οποία διέτρεχε όλα τα ανατολικά παράλια της οροσειράς Κισσάβου – Μαυροβουνίου – Πηλίου. Με το αιτιολογικό ότι η περιοχή αποτελούσε φυσική συνέχεια της Πιερίας, διεκδικήθηκε πολλές φορές από τους Μακεδόνες.

Στο σύθαμπο της ιστορίας βρίσκουμε τον Γουνέα, προπορευόμενο των Μαγνήτων, κατά τον Όμηρο, μαζί με τους Αινιάνες και τους Περραιβούς, να εκστρατεύει για την Τροία. Έκτοτε το όνομά του βρέθηκε αναμειγμένο σε διάφορες παραδόσεις (του Φενεού της Αρκαδίας, της Κυρήνης-Λιβύη, κ.ά.). Eξ’αυτών μπορούμε να συμπεράνουμε πως το όνομα αυτό υπήρχε τουλάχιστον τον 8ο αι. π.Χ. και πως είναι η πρώτη μαρτυρία της ύπαρξης της πόλης των Γόννων (Br.Helly), ενώ ταυτόχρονα αντανακλά και την κινητικότητα της θεσσαλικής ανθρωπογεωγραφίας κατά την ίδια χρονική περίοδο.

Οι ανασκαφές στις αρχές του 20ου αι. επιβεβαίωσαν την θέση της αρχαίας πόλης, πάνω σε τρεις λόφους που δέσποζαν στην παραπήνεια πεδιάδα, κοντά στη πόλη Δερελί. «Η ακμή της πόλης βασίζονταν στην κυριαρχία επί της εξαιρετικά εύφορης λεκάνης που προστατεύονταν από τους βοριάδες και βρίσκονταν στους πρόποδες του Ολύμπου. Η πόλη φρουρούσε την είσοδο των Τεμπών και την παράκαμψη μέσω Κονδύλου - Ασκυρίδος για την Κάτω Μακεδονία».

Η αρχαιότερη (προϊστορική) πόλη βρισκόταν χαμηλότερα μέσα στην πεδιάδα στο ύψωμα Μπεσίκ Τεπέ (Γόννοι), όπου βρέθηκαν δύο κυκλικά τείχη, πολλά νεολιθικά, μυκηναϊκά και γεωμετρικά λείψανα καθώς και ένας θολωτός τάφος.

Αναμφισβήτητα οι Γόννοι υπήρξαν η σημαντικότερη πόλη της περιοχής, με ιστορία η οποία αρχίζει από τα μέσα της 3ης χιλιετηρίδας π.Χ. και εκτυλίσσεται αδιάκοπα μέχρι σήμερα. Τα ευρήματα της κλασσικής περιόδου της πόλης, κυρίως νομίσματα και έργα τέχνης, μαρτυρούν την ακμή της πόλης, η οποία όμως από πολύ νωρίς -μέσα του 4ου αι.- βρέθηκε υπό την μακεδονική κυριαρχία, αλλάζοντας σημαντικά τη φυσιογνωμία της. Με την εγκατάσταση των Μακεδόνων αλλάζει η Περραιβική κατ’ ουσία σύσταση του πληθυσμού, ενώ ταυτόχρονα αλλάζει η γλώσσα και οι παραδόσεις.